Yola çıkmadan bir vadiyi yükseklik, eş yükselti ve uydu görüntüsünden okumak.
Ne kadar dik olduğunu ve eğimin nerede değiştiğini. Dere boyunca sık aralıklı çizgiler dik ve hızlı bir kesim demektir; açılan çizgiler derenin düzleştiğini gösterir. Sıktan seyreğe geçtiği nokta bir eğim kırılmasıdır.
Dereyi aşağı takip et ve eş yükselti kesişimlerinin aralığına bak. Birkaç kesişim art arda gelip sonra aralık birden açılıyorsa eğim düşmüştür. O noktayı işaretle; tuzaklar hemen altındadır.
Yerin biçimini: sırtlar, yan vadiler, sekiler ve basamaklar ışık-gölge olarak öne çıkar. Gölgeleme, eş yükselti çizgilerinin tek başına gizleyebildiği eski kanalları ve yamaçtaki düz sekileri görünür kılar.
Sayısal yükseklik modeli — her hücresi yer yüksekliğini tutan bir ızgara. Eğim, havza ve dere biçimiyle ilgili her şey ondan hesaplanır. Çözünürlüğü ne kadar küçük bir şekli görebileceğini belirler.
Vadiyi görür: eğimi, birkaç hücreden geniş bükümleri, kavşakları ve daralmaları. Tek bir kayayı, bir anakaya çatlağını ya da hücresinden dar bir barı görmez. Kesimi seçmek için onu, noktayı seçmek için gözünü kullan.
Noktanın yukarısında dereyi çevreleyen sırtları — suyun bir yana ya da öbür yana akacağı ayrımları — izle. İçinde kalan her şey havzadır. Sonra içinde hangi kaya var diye sor; altın varsa oradan gelir.
Hangi yöne baktığını. Bakı altından çok kar erimesinin zamanını, bitki örtüsünü ve erişimi etkiler, ama günü planlamaya yarar: gölgeli yamaçlar buz ve yosun tutar, güneşli yamaçlar önce kurur.
Çayırı kesen, şimdiki dereye paralel ya da onu çaprazlayan, farklı bitki örtülü kavisli bir hat ya da soluk bir çakıl şeridi ara. Eski kanallarda çakıl farklı süzüldüğü için bitki de farklı büyür.
Bükümlerin içinde, akış aşağıya bakan, soluk, hilal biçimli çakıl şeritleri. Düşük sudaki uydu görüntüsünde bellidirler; yüksek suda kaybolurlar, bu yüzden görüntü tarihine bak.
Bazen: kanalda daha koyu, bloklu bir doku, çoğu zaman vadinin daraldığı ya da derenin keskin büküldüğü yerde. Derede ivinti ve kısa dik basamaklar altta anakaya olduğunun olağan işaretidir.
İki yandan eş yükselti çizgileri dereye doğru sıkışır ve taşkın düzlüğü kaybolur. Sıkışmanın altında çizgiler yeniden açılır. O açılma suyun yavaşladığı yerdir.
Kolları haritada yukarı takip et ve neyi süzdüklerine bak. Daha dik, daha cevherli araziden gelen bir kol, yumuşak tarım arazisinden gelen daha büyük bir koldan değerlidir. Kavşağın o kol tarafındaki bara bak.
Dereleri kaç kolun beslediğine göre sıralama: kolu olmayan bir kaynak birinci derece, iki tanesinin birleşmesi ikinci, böyle sürer. Elle arama için genelde en pratik olan yürünebilir dereler, yani düşük ve orta derecelerdir.
Profil yüksekliği mesafeye karşı çizer ve her eğim kırılmasını çizgideki bir bükülme olarak gösterir. Profil okumak eş yükselti okumaktan hızlıdır: dik bir kesimin ardından düz bir kesim tuzak bölgesidir.
Dinle ve bak. İvintide hızlı, gürültülü su dik bir kesim demektir; sessiz havuzlar ve uzun eşikler düzleştiğini söyler. Karakter değişene kadar yukarı yürü — o değişim kırılmadır.
Vadi yamacında, şimdiki derenin üstünde, eski dere çakılından yapılmış düz bir basamak. Gölgelemede düz bir raf gibi görünür; yerde yuvarlak taşlı düz bir set. Sekiler derenin eski yataklarıdır.
Hayır. Haritadaki dere çizgileri yaklaşıktır ve kanallar yer değiştirir. Kesimi ve özellikleri seçmek için haritayı kullan; gerçek kanalı ve bar konumlarını yerde ya da yeni görüntüyle doğrula.
Havzada hangi kayanın olduğunu söyler. Kuvars damarları, alterasyon kuşakları ve eski volkanik kayalar olağan altın kaynaklarıdır; yalnız genç tortul süzen bir dere, tuzakları ne kadar iyi görünürse görünsün altın taşıması pek olası değildir.
İşaretli her zuhur — damar, eski arama, eski işletme — olası bir kaynaktır. O noktalardan süzülen dereler yürümeye değer olanlardır. Havzanın içindeki zuhurlar yanındakilerden daha değerlidir.
Kaynağın altındaki ilk iyi tuzaklardan başla ve aşağı in. Altın uzaklıkla incelir ve seyrekleşir; cevherli arazinin altındaki ilk eğim kırılması, büküm ya da kavşak genelde en iyi kesimdir.
Erişim, gerçekten neyi çalışabileceğini belirler. Her yoldan üç saat uzaktaki zengin bir kesim, yol kenarındakinden başka bir plandır. Benzer iki kesim arasında seçim yapmadan önce patikaları, geçitleri ve aracı nerede bırakacağını kontrol et.
Yukarı yürü. Tuzakları aşağıdan görürsün, suyun gördüğü gibi; ve altının daha iri olduğu tepede bitirirsin. Çıkarken örnek alacağın noktaları işaretle, inerken çalış.
Yürümeyi planladığın kesimin uzunluğunu ve boyunca düşüşü ölç; uzunluk bölü düşüş eğimi verir. Zamanı kestirmek için yoldan uzaklığı ölç. GOLDONGO’nun ölçü aracı ikisini de haritada yapar.
Genelde evet, ve bakmalısın. Millî parklar, rezervler ve sit alanları haritalıdır; GOLDONGO onları işaretler ve içlerindeki dereleri listeden düşürür. Hangi haritayı kullanırsan kullan, derenin yakınında hangi alanların kapalı olduğunu öğren.
Üç soru: havzada kaynak var mı, profil eğim kırılması ve büküm gösteriyor mu, oraya ulaşabilir misin. İlk soruda kalan bir vadi, diğer ikisi ne olursa olsun elenir.
GOLDONGO bu rehberin anlattığı tuzak geometrisini — eğim kırılması, iç büküm, kavşak, anakaya — bütün akarsu ağında puanlar. Bölgeni seç, nerede durduğunu gör.
Bu rehber genel eğitimdir, belirli bir yer için öneri değil. Buradaki bir skor, harita ya da cümle kazma izni değildir: prospeksiyon, araziye erişim ve korunan alan kuralları yerden yere değişir — gitmeden önce bulunduğun yerde geçerli olanları öğren.